تعداد بازدید: 6758

توصیه به دیگران 1

چهارشنبه 12 خرداد 1389-0:0

تاريخ حملات روس ها به مازندران

 رحمت رزاقی(دانشجوی دکترای تاریخ معاصر، دانشگاه دولتی تاجیکستان-متولدقائم شهر)


 موقعیت طبیعی و جغرافیایی دریای مازندران(Caspian Sea) از دیرباز نه تنها برای ایرانیان، برای اقوام بیگانه و حتی دورترین آنها از سواحل ایران (روس ها) شناخته شده بود.

روس ها برای تجارت وصدور کالا از آن منطقه به دیگر مناطق آسیایی به آن سواحل کشتی می راندند و از همان روزگار قصد دست اندازی و تصرف آن را در سر می پروراندند .

 در سده‎های نخستین اسلامی، روس ها حملاتی به کرانه‎های دریای مازندران و جزایر آن انجام دادند.

نخستین حمله روس ها در( 287.ق/900.م) مقارن آخرین سال حکومت محمدبن‎زید‎علوی بوده است.(1)

حمله دیگر آنان در( 297.ق/910.م) روی داد که روس ها با 16 کشتی جزایر آبسکون ( میان کاله و آشوراده) و سواحل دریا را تاراج کردند و مسلمانان را کشتند و اموال آنان را به یغما بردند.(2)

در همین زمان ابوالضرغام ‎احمدبن ‎القسم-والی ساری- این واقعه را برای ابوالعباس حاکم طبرستان نوشت و او سپاهی به کمکش فرستاد. روس ها در این وقت در انجیله (میان کاله) فرود آمده بودند.(3)

 حمله دیگر روس ها در سال (332. ق / 944.م) به جزایر جنوب ‎شرقی دریای مازندران و سواحل آن می باشد.(4)

جزیره آشوراده به سبب موقعیت سوق‎الجیشی و نزدیکی به دهانه خلیج و عمق کافی برای لنگراندازی کشتی ها، مناسب بود و روس ها را که به ایجاد خط کشتیرانی در دریای مازندران اقدام کرده بودند، بر آن داشت که این جزیره را برای ایجاد یک ایستگاه دریایی بازرگانی (در سواحل ایران) ، دراختیار داشته باشند.

بهترین بهانه برای اقدام به این کار، پاسخ منفی شاه‎عباس‎دوم صفوی به بازرگانان روسی بود که از پرداختن مالیات گمرکی امتناع کرده بودند.

 بنابراین، قزاق های جنوب روسیه در( 1076.ق / 1665.م) به مازندران حمله کردند و فرح‎آباد مرکز آن ایالت را آتش زدند و پس از آن در شبه‎جزیرة میان کاله و جزایر نزدیک به آن مستقر شدند، ولی ایرانیان آنان را از این نقطه بیرون راندند.(5)

 روسیه برای قدرت نمایی خود در دریای مازندران و آگاه شدن از نقش جزایر آن اندیشه سیطره بر آن منطقه را در سر می پروراند.

 این امر در دوره پتر کبیر سرعت و سازماندهی بیشتری پیدا کرد و زمانی که باکو و لاهیجان اشغال شد و ارتش روسیه به سوی مازندران حرکت کرد، احتمال تسخیرجزیره آبسکون (میان کاله - آشوراده) بیش از همیشه چشمگیر شد که با مرگ پتر و ظهور نادرشاه افشار موقعیت جدیدی پدید آمد.

 مطالعه و بررسی درباره دریای مازندران که از زمان پترکبیر رونق یافته بود هر روز روس ها را بر احوال دریا و سواحل آن آگاه تر می ساخت.

سیاحان جاسوس به بهانه های گوناگون در دریا و ساحل گردش کرده و به چگونگی اوضاع و احوال جغرافیایی و اجتماعی و اقتصادی آگاهی می یافتند و به نظر می رسد که از همان زمان به اهمیت استراتژیک جنوب شرقی دریای مازندران و جزیره آبسکون یا میان کاله پی برده بودند و به همین دلیل پتر کبیر بر تسخیر همه جای مازندران از شرق تا غرب و روسی کردن تمام دریای مازندران پافشاری و تلاش می کرد.

با به قدرت رسیدن نادرشاه اندک اندک موقعیت ایرانیان در شمال کشور چه در دریا و چه در زمین استحکام یافت.

نادرشاه که نسبت به دریای شمال اندیشه های ویژه ای داشت در مسیر تقویت قوای بحریه ایران کوشش کرد و در سال (1741.م) به کمک یک ناخدای معروف انگلیسی به نام جان آلتون (Jan Altuon) که بعدها مباشر نادرشاه در امور دریایی سواحل ایرانی دریای مازندران شد با لقب جمال بیک ماموریت ساختن کشتی های تجارتی و جنگی را گرفت.(6)

 قدرت نادري چند سالی در برابر تجاوزات روس ها پایداری نشان داد اما پس از کشته شدن وی و برقراری نظام ملوک الطوایفی دروه جدیدی از آشوب و فتنه در تاریخ ایران پدید آمد.

در دوره کریم خان زند که تقریبا اوضاع ایران سامان یافته بود. روس ها بار دیگر در زمان آقامحمدخان کوشیدند تا راهی به سواحل جنوبی دریای مازندران پیدا کنند.

 ویونوویچ(Vyvnvvych) سردار روسی در( 1197.ق / 1782.م) با چند کشتی به سواحل دریای مازندران (میان کاله و آشوراده) آمده و از آقا محمدخان اجازه خواست تا تجارتخانه‎ای در آنجا دایر کند، اما به جای تجارتخانه، دژی نظامی با 18 عراده توپ بنا کرد، ولی آقامحمدخان با تدابیری خاص آنها را وادار به ترک آنجا و خراب کردن قلعه ساخت .(7)

در نبردهای بعدی آقامحمدخان در قفقاز، سواحل ایرانی دریای مازندران همواره از خطر دور ماند و پس از کشته شدن وی در استمرار تجاوزات روس ها به قفقاز و برپایی دو سلسله جنگ و وارد ساختن آسیب های سیاسی و اقتصادی به ایران، دریای مازندران نیز در معرض نوع جدیدی از تجاوزات قرار گرفت و جزیره های آبسکون و منطقه های جنوب شرقی دریا هم از آن زیان ها زخم فراوان برداشت.

 اختلاف با روس ها بر سر آشوراده و جزایر و سواحل جنوبی دریای مازندران، همچنان باقی ماند، تا با انعقاد دو پیمانِ گلستان و ترکمن‎چای در( 1228.ق / 1813.م) و (1243.ق / 1828.م) طی ماده‎ای در هر دو پیمان، داشتن ناو جنگی در دریای مازندران فقط به دولت روس اختصاص یافت.(8)

دولت ایران که از داشتن کشتی های مجهز جنگی در دریای مازندران ممنوع شده بود، در ( 1252.ق / 1836.م) برای سرکوبی دزدان دریایی ترکمن که به سواحل مازندران حمله می‎کردند، از دولت روسیه درخواست کمک دریایی کرد.(9)

دولت روس و شخص تزار پاسخ دادند که خود انجام آن کار را به عهده خواهند گرفت. امّا روس ها از این درخواست سود جستند و جزایر آشوراده را اشغال کردند و سپس به خلیج‎حسینقلی و چکش‎لر و چلی‎کن و خلیج‎بَلْجان که همه اسمي یا در واقع جزو قلمرو ایران بود نیز دست یافتند.

روس ها با اشغال آشوراده به رغم اعتراضات شدید ایران و انگلستان در آنجا پایگاهی ایجاد کردند.(10)

در( 1253.ق/ 1837.م) شخصی بنام قیات که رئیس جماعت ترکمن های کرانة استرآباد بود، به جزیرة چرکن (چلی‎کن) دستبرد زد و گروهی را اسیر کرد.

دولت ایران با اینکه از شیوه روس ها اطلاع داشت، از آن دولت درخواست 2 کشتی جنگی کرد، ولی پیش از رسیدن کشتی های روسی، حاکم مازندران، قیات و یاران او را سرکوب کرد.

سپس ایران به دولت روسیه اعلام کرد که به کشتی های آنان نیازی ندارد و باید کرانه استرآباد را ترک کنند .(11)

در( 1257.ق/ 1841.م) کنت‎مِد(count mede) وزیر‎مختار روس رسماً از شاه ایران اجازه خواست که روس ها جزایر آشوراده را اشغال کنند و پایگاه دریایی بسازند و از آنجا برای دفع تجاوزهای ترکمانان بهره برگیرند.(12)

ظاهراً دولت ایران به این درخواست پاسخ مساعد نداد؛ با این همه در ( 1258.ق/ 1842.م) روسها سراسر جزایر آشوراده را اشغال کردند و چند عمارت، بیمارستان و 4 سربازخانه با 400 سرباز در آنجا ساختند.

این سربازان همگی از آهنگری و درودگری و نانوایی وکشتی ‎سازی و خانه‎سازی و توپچی‎گری اطلاع کامل داشتند و لنگرگاهی برای ورود کشتی های شان بنا کردند و 5 کشتی جنگی در آن جای دادند.

هم چنين 4 عراده توپ و 6 باب انبار و قورخانه (کارخانه اسلحه سازی) و جز آن ساختند و شب ها در اطراف آشوراده به نگهبانی پرداختند .

 دولت ایران پی‎در‎پی به رفتار روس ها اعتراض می‎کرد، اما روس ها در مقابل این اعتراضات چنین پاسخ می‎دادند که ما برحسب دعوت شاه آمده‎ایم و حضور کشتی ها در آشوراده برای دفع شر ترکمن ها و حفظ امنیت منطقه ضرورت دارد.(13)

روسها در (1262.ق/ 1846.م) از محمدشاه اجازه خواستند تا کشتی های جنگی خود را به کرانه جنوب شرقی دریای مازندران و جزایر آشوراده وارد کنند.

این درخواست با اعتراض شاه و صدراعظم وقت حاج‎میرزاآغاسی روبه‎رو گشت. اما سرانجام به محمدامین-‎ بیگلربیگی گیلان- دستور داده شد که از ورود کشتیهای جنگی روس به سواحل ایران جلوگیری نشود .(14)

در(1267- 1268.ق/1850- 1851.م) هنگام سلطنت ناصرالدین‎شاه و صدارت میرزاتقی‎خان ‎امیرکبیر، جمعی از ترکمن ها غفلتاً به جزیرة آشوراده یورش آوردند و چندتن از اتباع دولت روس را که در آنجا سکونت داشتند، کشتند.

کنسول روسیه مقیم مازندران این واقعه را به تحریک شاهزاده مهدی‎قلی‎میرزا حاکم مازندران دانست و به دالگوروکی وزیر مختار دولت روسیه، مقیم تهران گزارش داد.

 وزیر مختار از میرزاتقی‎خان‎ امیرکبیر عزل شاهزاده را از حکومت مازندران خواستار شد، اما درخواست وی از سوی صدراعظم ایران پذیرفته نگشت. تزار عزل فرمانروای مازندران را از ناصرالدین‎شاه خواستار شد.

شاه به خواهش تزار به عزل مهدی قلی‎میرزا فرمان داد. امیرکبیر متقاعد نشد و برای رفع سوءتفاهم، میرزاعباس منشی را به عنوان سفیر فوق‎العاده روانة پترزبورگ کرد. (15)

سفیر نامه‎های شاه و امیر را به نیکولا تزار روس و نسلرود صدراعظم آن تقدیم داشت. اندکی نگذشت که امیر از صدارت معزول شد و مذاکرات دربارة سواحل دریای مازندران و آشوراده به فراموشی سپرده شد و سفیر در(12ربیع‎الاول 1268.ق / 5 ژانویة 1852.م) بدون اخذ نتیجه به تهران بازآمد.(16)

 آشوراده و دیگر جزایرسواحل مازندران از(1268.ق / 1851.م) که مذاکرات ایران با دولت روس برای استرداد آن، با عزل امیرکبیر در بوته فراموشی افتاد، تا(1299.ق / 1921.م) در اختیار دولت روس بود.

 سرانجام پس از سقوط تزاریسم، نخست طبق یادداشتهای (14 ژوئیة 1918.م / 6 بهمن 1296.ش) و( 26 ژوئن 1919.م / 17 تیر 1298.ش) روس ها از حاکمیت بر آشوراده و دیگر جزایر مازندران چشم پوشیدند.

 اندکی بعد بر پایه پیمان دوستی میان دو دولت ایران و روسیه (8حوت 1299.ش/ 26فوریه 1921.م) مسکو انعقاد یافت روسیه جزایر آشوراده و جزایر دیگری را که در سواحل مازندران بر پایة پیمان (12 ذیقعدة 1310.ق / 28 مة 1893.م) به تصرف خود درآورده بود، به ایران بازگرداند (17). طبق همین معاهده دولتین ایران و روسیه از حقوق برابر در امر کشتیرانی در دریای مازندران زیر پرچمهای خود برخوردار شدند.

پانوشت:

1- مرعشی،ظهیرالدین،تاریخ طبرستان و رویان و مازندران،به اهتمام برنهارد دارن،تهران،نشرگستره،1363.ش، ص302

 2- رابینو،ه.ل،مازندران و استرآباد،ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی،تهران،انتشارات علمی وفرهنگی،1365.ش،ص91

 3- ابن اسفندیار،محمدبن حسن،تاریخ طبرستان،به کوشش عباس اقبال،تهران،کلاله خاور،1320.ش،ص266

4- مسکویه رازی،ابو علی،تجارب الامم ،ترجمه علینقی منزوی،تهران،انتشارات توس،1376.ش،ج6،ص95 

5- سایکس،سرپرسی،تاریخ ایران، ترجمه محمدتقی فخرداعی گیلانی،تهران،دنیای کتاب، 1368.ش،ج2،ص306

6- آروی،پیتر،تاریخ ایران به روایت کمبریج دوره افشاریه وزندیه،ترجمه مرتضی ثاقبفر،تهران،جامی،1384.ش،ص341

7- اعتمادالسلطنه،محمدحسن خان،تاریخ منتظم ناصری ، به تصحیح محمد اسماعیل رضوانی، تهران،دنیای کتاب،1363.ش،ج3،ص1390  

 8- لردکرزن،جرج،ایران و قضیه ایران،ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی،تهران،بنگاه ترجمه ونشرکتاب،1350.ش،ج2، ص700

9- سایکس،سرپرسی،تاریخ ایران، ج2،ص497

10- ترنزیو،پیو کارلو،رقابت روس و انگلیس در ایران وافغانستان،ترجمه عباس آذرین،تهران،بنگاه ترجمه و نشرکتاب،1359.ش،ص60

11- آدمیت،فریدون،امیرکبیر و ایران،تهران،موسسه مطبوعاتی امیر کبیر،1334.ش،ص267

12- رابینو،ه.ل،مازندران و استرآباد،ص112

 13- آدمیت،فریدون،امیرکبیر و ایران،ص267

 14- آدمیت،فریدون،امیرکبیر و ایران،ص483-483

15- بیانی،خانبابا،پنجاه سال تاریخ ایران دوره ناصری،نشرعلم،تهران،1375.ش،ج2،ص95.ر.ک: مکی،حسین،امیرکبیر،تهران،بنگاه ترجمه ونشر کتاب،1360.ش،ص346 .ر.ک: آدمیت،فریدون،امیرکبیر و ایران،ص287

 16- آدمیت،فریدون،امیرکبیر و ایران،ص299

 17- وثوق زمانی، ابوالفتح، آشوراده و هرات دو کمینگاه استعمار، تهران، نشر گویا، 1363.ش،ص113

  منابع و مآخذ:

 1- تاریخ ایران کمبریج دوره افشاریه وزندیه، آروی،پیتر،ترجمه مرتضی ثاقبفر،تهران،جامی،1384.ش.

 2- آدمیت،فریدون،امیرکبیر و ایران،تهران،موسسه مطبوعاتی امیر کبیر،1334.ش.

3- اعتمادالسلطنه،محمدحسن خان،تاریخ منتظم ناصری ، به تصحیح محمد اسماعیل رضوانی، تهران،دنیای کتاب،1363.ش،ج3.

4- ابن اسفندیار،محمدبن حسن،تاریخ طبرستان،به کوشش عباس اقبال،تهران،کلاله خاور،1320.ش.

 5- بیانی،خانبابا،پنجاه سال تاریخ ایران دوره ناصری،نشرعلم،تهران،1375.ش،ج.2

6- ترنزیو،پیو کارلو،رقابت روس و انگلیس در ایران وافغانستان،ترجمه عباس آذرین،تهران،بنگاه ترجمه و نشرکتاب،1359.ش.

7- رابینو،ه.ل،مازندران و استرآباد،ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی،تهران،انتشارات علمی وفرهنگی،1365.ش.

 8- سایکس،سرپرسی،تاریخ ایران ،ترجمه محمدتقی فخرداعی گیلانی،تهران،دنیای کتاب، 1368.ش،ج2.

 9- لردکرزن،جرج،ایران و قضیه ایران ،ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی،تهران،بنگاه ترجمه ونشرکتاب،1350.ش،ج2.

10- مرعشی،ظهیرالدین،تاریخ طبرستان و رویان و مازندران،به اهتمام برنهارد دارن،تهران،نشرگستره،1363.ش.

11- مسکویه رازی،ابو علی،تجارب الامم ،ترجمه علینقی منزوی،تهران،انتشارات توس،1376.ش،ج6.

 12 - مکی،حسین،امیرکبیر،تهران،بنگاه ترجمه ونشر کتاب،1360.ش.

13- وثوق زمانی، ابوالفتح، آشوراده و هرات دو کمینگاه استعمار، تهران، نشر گویا، 1363.ش. 5


  • چهارشنبه 7 خرداد 1393-12:40

    نام دریای خزر را تحریف نکنید. از دوران پهلوی نام‌های غیرفارسی بنا به سیاست‌های نژادپرستانۀ آن دولت با اسامی فارسی تعویض شدند. این سیاست غیرانسانی را دنبال نکنید!

    • پنجشنبه 6 تير 1392-0:0

      پس جنگ مردم مازندران با روس ها چی شد؟

      مگه مردم مازندران با روسیه نجنگیدن؟

      • اصغر احسانيپاسخ به این دیدگاه 1 2
        دوشنبه 17 آبان 1389-0:0

        آقاي دكترسلام مطالب بسيارجالب وارزنده اي بود.بااكثراشخاصي كه تاجيك هستندمخصوصاًقشرتحصيلكرده هم كلام كه ميشويدفرمايشات شماراتائيدميكنند.ولي جنابعالي كه تحصيلات شمادرزمينه تاريخ است بپيشنهادمينمايم مطالبي درزمينه تاريخ وفرهنگ ومشاهيرروستاي خودتان (قاديكلاءبزرگ)درسايت مطالبي مرقوم فرمائيد.

        • دوشنبه 31 خرداد 1389-0:0

          تاجیکستان یا جمهوری تاجیکستان (به فارسی تاجیکی: Ҷумҳурии Тоҷикистон) کشوری در آسیای میانه است. این کشور از جنوب با افغانستان، از باختر (غرب) با ازبکستان، از شمال با قرقیزستان، و از خاور (شرق) با چین همسایه است. تاجیکستان یک کشور محاط در خشکی است که در گذشته راه ابریشم از آن گذر می‌کرده است. پهناوری تاجیکستان ۱۴۳٬۱۰۰ کیلومتر مربع (۹۵ام) است. تاجیکستان کشوری کوهستانی و پربارش است و منابع آّب فراوانی دارد.

          جمعیت تاجیکستان ۷٬۲۱۵٬۷۰۰ تن (براورد ۱۳۸۷) است. حدود ۸۰٪ مردم تاجیک هستند (که به فارسی تاجیکی سخن می‌گویند)، ۱۵٪ ازبک‌ و سایر مردم روس، اوکراینی‌، چینی‌، کره‌ای‌، تاتار و غیره هستند. دین بیشتر مردم اسلام است (بیشتر سنی، دارای اقلیت قابل توجه شیعه اسماعیلی).

          تاریخ و فرهنگ تاجیکستان با ایران اشتراکات بسیاری دارد. در دوران پیش از اسلام، تاجیکستان جزئی از شاهنشاهی ایران بود. پس از اسلام، سرزمین خراسان بزرگ (از جمله تاجیکستان) زنده کننده فرهنگ ایرانی و به وجود آورنده زبان فارسی دری بود که جانشین زبان پهلوی شد. نخستین شاعران پارسی زبان از این ناحیه به پا خاستند، به ویژه رودکی، که پدر شعر فارسی محسوب می‌گردد. در نخستین سده‌های هجری، خراسان و ماوراالنهر مهد تمدن و علوم اسلامی بودند و بزرگانی مانند ابن سینا و فارابی در خود پرورند. حکومت سامانی نیز از تاجیکستان برخاسته است.

          واژه‌ی تاجیکستان از دو بخش "تاجیک" و "ستان" تشکیل شده است که به معنای «سرزمین تاجیک‌ها» است. پایتخت تاجیکستان شهر دوشنبه است و زبان رسمی آن فارسی با گویش تاجیکی است، گرچه زبان روسی نیز کاربرد گسترده‌ی بازرگانی و حکومتی دارد. یکای پول تاجیکستان، سامانی نام دارد. این کشور در سال ۱۳۷۰ هجری خورشیدی (۱۹۹۱) با فروپاشی شوروی، استقلال یافت.

          حکومت تاجیکستان، جمهوری است و رئیس جمهور کنونی این کشور امامعلی رحمان است که از سال ۱۳۷۱ تاکنون بر سر قدرت است. تاجیکستان روابط خوبی با ایران دارد و ارتباطات دو کشور روز به روز بیشتر و عمیقتر می‌شود.

          تاریخ

          سرزمین سغد باستان که سرزمین کنونی تاجیکستان را دربر می‌گیرد، در زمان داريوش يکم به جزئی از امپراتوری هخامنشی تبديل شد. پس از یورش اسکندر مقدونی، تاجیکستان به ترتیب جزئی از پادشاهی‌های سلوکی، اشکانی، کوشان و ساسانی بوده ‌است.

          در سال ۷۱۵ میلادی (در زمان امویان)، این سرزمین به تصرف عرب‌ها درآمد و مردم تاجیک دین اسلام را پذیرفتند. پس از اسلام تاجیکستان تبدیل به مهد زبان فارسی دری و فرهنگ و علوم گوناگون سد.

          در سده‌ی دهم ميلادی، تاجیکستان جزئی از قلمروی سامانیان بود. پس از سامانیان، تاجیکستان به ترتیب جزئی از حکومتهای غزنوی، سلجوقی، خوارزمشاهیان، مغول، تیموریان و ازبک بوده است. در سده‌ی نوزدهم ميلادی، شمال تاجیکستان (خجند) جزئی از خانات خوقند، و جنوب تاجیکستان جزئی از خانات بخارا بوده است. خانات بخارا در سال ۱۲۴۵ خورشیدی (۱۸۶۶)، و خانات خوقند در سال ۱۲۴۷ (۱۸۶۸)، زیر سلطه‌ی روسیه تزاری درآمدند.

          پس از انقلاب اکتبر، در سال ۱۳۰۷ (۱۹۲۸)، جمهوری سوسیالیستی شوروی تاجيکستان (جزئی از اتحاد جماهیر شوروی) تشکيل شد. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، در سال ۱۹۹۱، تاجيکستان به استقلال دست یافت.

          کمی پس از استقلال تاجیکستان در سال ۱۳۷۰ (۱۹۹۱)، جنگ داخلی پنج ساله بين دولت تحت حمايت مسکو و مخالفان اسلامگرا (به رهبری عبدالله نوری) درگرفت.

          در این جنگ، بيش از ۵۰ هزار نفر کشته و بیش از ۷۰۰ هزار نفر بی‌خانمان شدند. در سال ۱۳۷۶ (۱۹۹۷) با وساطت سازمان ملل متحد، پیمان صلح به امضای دو طرف رسید.

          جغرافیا

          پهناوری تاجیکستان ۱۴۳٬۱۰۰ کیلومتر مربع (۹۵ ام در جهان) است و جمعیت آن حدود ۷ میلیون تن (حدودا ۱۰۰ ام در جهان) است (آمار ۲۰۰۸). تراکم جمعیت در این کشور ۴۶ تن در هر کیلومتر مربع است. تاجیکستان کشوری کوهستانی و سرسبز با بارندگی فراوان است که می‌تواند صادرکنندهٔ آب و برق به سایر کشورها باشد. تاجیکستان کشوری مرتفع است که رشته‌کوه پامیر آن را پوشانده است، ولی در شمال کشور، منطقه پست فرغانه وجود دارد.

          مرزها

          افغانستان (جنوب): ۱۲۰۶ کیلومتر

          ازبکستان (باختر): ۱۱۶۱ کیلومتر

          قرقیزستان (شمال): ۸۷۰ کیلومتر

          چین (خاور): ۴۱۴ کیلومتر

          تقسیمات کشوری

          کشور تاجیکستان دارای سه استان (در تاجیکی: ولايت) و یک منطقه خودمختار است که عبارت اند از:

          - استان ختلان به مرکزیت قُرغان‌تپه

          - استان سغد به مرکزیت خجند

          - استان خودمختار کوهستان بدخشان به مرکزیت خاروغ.

          مردم

          کودکان تاجیک۷۹.۹٪ مردم تاجیک هستند (که به فارسی تاجیکی سخن می‌گویند)، ۱۵.۳٪ ازبک‌ و ۱.۱٪ روس هستند. اقلیت‌های کوچک دیگری نیز از قبیل اوکراینی‌، چینی‌، کره‌ای‌، تاتار و غیره نیز در تاجیکستان وجود دارند که ۲.۶٪ از جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند. دین بیشتر مردم اسلام است (بیشتر سنی، دارای اقلیت قابل توجه شیعه اسماعیلی).

          • دوشنبه 31 خرداد 1389-0:0

            از سطوح عالی دانشگاههای تاجیکستان بسیار عالی شنیده ام با اشتراکات قوی که داریم امیدوارم جامعه علمی ایران نتایج ارزنده ای بدست اورند.

            • سه شنبه 25 خرداد 1389-0:0

              ای کاش این دوست عزیز نمی نوشت در کجا در حال گرفتن مدرک دکتری است تا در مورد اعتبار علمی مطالب او پیش داوری منفی صورت نگیرد

              • دوشنبه 24 خرداد 1389-0:0

                salam az majale shoma lazad bordam jaleb bod ba tashakor az rosie asteragan kazem. ataei 2010/6/13

                • كيوان قائم مقامي قاديكلائيپاسخ به این دیدگاه 0 0
                  جمعه 21 خرداد 1389-0:0

                  باسلام و احترام
                  آقاي دكتراز اينكه درمقوله تاريخ مطاله و پژوهش مي فرماييدچنانچه مطالبي در خصوص تاريخ مردمان و خطه سبزمازندران و خصوصا قائم شهر داريداعلام فرماييد.
                  ازقول يكي از استادان تاريخ دانشگاه تهران شنديده ام كه شهرستان قائم شهر3300 سال قدمت داشته و نام هاي قديم آن علي آباد؛عشق آباد و قصرشيرين بوده است ومنطقه گرد كوه جمنان ؛قاديكلاءبزرگ ؛كوچكسراازمناطق مهم آن دوران بوده كه كاوش هاي اين نواحي و محله آبندانسرنشان دهنده قدمت آن است:لطفا درصورت واقعيت داشتن آن اعلام فرماييد.
                  مستدام باشيد.

                  • سه شنبه 18 خرداد 1389-0:0

                    آقای دکتر رزاقی
                    مقاله شما را خواندم نشان میدهد برایش وقت تحقیق گذاشته اید موفق باشید

                    • دوشنبه 17 خرداد 1389-0:0

                      درود دكتر مطلب ارزنده اي نوشتي استفاده كرديم پيروز باشيد


                      ©2013 APG.ir