مطلب حاضر را جناب آقاي زين العابدين درگاهي-پژوهشگر قائم شهري-براي ما ارسال کرده است.اين نوشتار پيش تر در كتاب ماه ادبيات شماره 20 آذر 1387 به چاپ رسيد.

------------

  ايران سرزمين فرهنگ و هنر

 نويسنده: دكتر قهار رسوليان

 ناشر: رايزني فرهنگي سفارت ج.ا.ا. در تاجيكستان، شهر دوشنبه

 2007 م، 1386، رقعي، 227 صفحه

 زبان فارسي، خط سيريليك تاجيكستان و شهرهاي كولاب،‌ خجند و بدخشانش و... براي هر ايراني نام‌آشناست و پاره‌اي است از پيكره‌ي تنومند خراسان بزرگ و ايران باشكوه. دست‌هاي پيدا و پنهان قدرت‌مداران، اعضاي پيكره‌ي زيباي عروس علم و فرهنگ و تمدن جهان را قطعه فطعه كرده، امروز قطعه‌هايي با نام‌هاي گوناگون در غربت و دور از مركز حياتش، نفس شماره مي‌كنند.

 با اين وجود ايرانيان امروز، تاجيكان را بيگانه نمي‌دانند و تاجيكان نيز. تاجيكان مردم خون‌گرم، صميمي، مهمان‌نواز و دوست‌داشتني، مثل خود ما هستند؛ با وجود مرزهاي جغرافيايي، بي‌مرزي عشق و محبت را حس مي‌كنند و تو را در آغوش گرم زبان و فرهنگ و آيين مشترك مي‌فشارند. در راه تحكيم مباني مشترك فرهنگ و هنر اين دو پيكره‌ي جدا ‌شده‌ي از هم (ايران و تاجيكستان) فرهيختگاني تلاش كرده‌ و مي‌كنند.

در اين يادداشت يك اثر از اين نوع را ارج مي‌نهيم و به معرفي مختصر آن مي‌پردازيم: « ايران سرزمين فرهنگ و هنر ».

 هر تاجيك علاقه مند به ديدار ايران امروزي و شناخت آثار علمي و فرهنگي منتشر شده در ايران، اگر نيم‌نگاهي به رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در تاجيكستان داشته باشد، نام دكتر قهار رسوليان آشناست. نيز هر ايراني اگر به نام‌هاي ايران‌شناسان بنياد ايران‌شناسي بنگرد، نام او پيداست.

 دكتر قهار رسوليان متولد 1953 م ناحيه‌ي دشت‌جم كولاب تاجيكستان، از پدري عالم ديني،‌ وارسته و پشت‌پا زده به جاذبه‌هاي دنيوي. 1977م در دانشگاه دولتي كولاب تحصيل دوره‌ي ليسانس را به پايان برد.

مدتي در تلويزيون قرقان‌تپه كار كرد. در 88-1985 دوره‌ي دكتري را در پژوهشگاه (انستيتو / آكادمي علوم) تاريخ و باستان‌شناسي گذراند و در 1992 از پايان نامه‌ي دكتراي خود دفاع كرد. موضوع رساله‌ي او «روابط فرهنگي تاجيكستان با جماهير ماوراي قفقاز (ارمنستان، گرجستان، آذربايجان)» بود. از سال 1997 م تا امروز (حدود 11 سال) با رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در شهر دوشنبه تاجيكستان همكاري دارد.

اينك عضو بنياد ايران‌شناسي، عضو اتحاديه بين‌المللي خبرنگاران شعبه تاجيكستان، استاد تاريخ در دانشگاه ملي است. به مناسبت‌هاي علمي و فرهنگي بارها به ايران سفر كرد، در همايش‌ها به ايراد سخن پرداخت. چندين اثر به صورت مقاله و كتاب منتشر كرده است.

برخي از آن‌ها را يادآور مي‌شويم: پاكستان (1997)؛ تاريخ مختصر انقلاب ايران (1998)؛ 20 سال انقلاب اسلامي ايران (1999)؛ ايران (2002، چ 2، 2007)؛ از بخاراي شريف تا عيد تاجيك (2003)؛ نگاهي به روابط فرهنگي ايران و تاجيكستان (2004)؛ تاريخ عمومي (براي دو پايه‌ي دوره‌ي متوسطه، 2004 و 2008)؛ ايرانيان (2005)؛ كشورهاي جهان (2006)؛ تاجيكستان (2007)؛ ايران سرزمين فرهنگ و هنر (2007) علاوه بر اين، مقالات متعدد در دانش‌نامه‌ي هنر و ادبيات تاجيك (ج 3، 2004)؛ دانش‌نامه كولاب و مقالات متعدد ديگر در نشريات گوناگون داخل و خارج تاجيكستان انتشار داده است.

كتاب « ايران سرزمين فرهنگ و هنر» مجموعه‌اي از مقالات دكتر رسوليان در باره‌ي تاريخ، فرهنگ، هنر و ادبيات است. 39 مقاله و يادداشت كوتاه و بلند (بعضي چاپ شده در نشريات مختلف طي سال‌هاي 2007-1997) در اختيار علاقه‌مندان به فرهنگ و تمدن ايران زمين قرار گرفته است.

 اين مجموعه با سرسخن آقاي قهرمان سليماني (رايزن فرهنگي ج. ا. ا. در تاجيكستان) آغاز شد و در سه فصل تنظيم گرديد:

 فصل اول: اماكن و مراكز فرهنگي: شامل مقدمه‌اي كوتاه و دوازده مقاله: خراسان و قلب آن (امام رضا(ع))؛ توس و فردوسي؛ همدان، بوعلي سينا و باباطاهر؛ زادگاه خيام و عطار؛ شيراز، سعدي و حافظ؛ اصفهان نصف جهان؛ تهران شهر موزه‌ها؛ دارالفنون مهد فنون؛ فرهنگستان زبان و ادبيات؛ بارگاه شور (كتابخانه آيت‌الله مرعشي نجفي در قم)؛ مركز آموزشي و تحقيقاتي روزنامه‌نگاري در ايران؛ نخستين مركز تربيت معلم.

 فصل دوم: چهره‌هاي درخشان: شامل يك مقدمه و ده مقاله: شاگردان تبريزي بهزاد (كمال‌الدين)؛ پايه‌گذار هنر نقاشي معاصر (كمال‌الملك)؛ فرخي (يزدي) و توفان او؛ يادي از علامه دهخدا؛ آن‌كه شد زنده و جاويد... (ابوالحسن صبا)؛ پدر علوم جديد ايران (پرفسور حس